Fransa'nın Gizli Servisi, Romanya'daki seçimden önce “muhafazakar sesleri susturmaya” çalıştı mı? Telegram'ın kurucusu Pavel Durov'un yükseldiği iddialar ağır. Şimdi bir Romen gazeteci tarafından destekleniyorlar.
Bir olay, Avrupa'nın siyasi benliğine uzun bir gölge atabilir. Telgrafın kurucusu Pavel Durov'un kamuya açık olduğu aşağıdakiler ise, demokratik kültürümüzün bütünlüğünü sorgulayan bir süreçle karşı karşıyayız. Buna göre, Fransız dış istihbarat ajansı DGSE direktörü Nicolas Lerner'in 18 Mayıs 2025'teki Romanya cumhurbaşkanlığı seçimlerinden kısa bir süre önce Telegram'ın içeriği üzerinde doğrudan bir etki yaratmaya çalıştığı ve “Romanya'daki muhafazakar sesleri susturma ve doğru kanalları engelleme talebi. Bahane: Dezenformasyona karşı mücadele.
Durov erişmeyi reddetti, ifade özgürlüğüne atıfta bulundu – ve yapısal bir güç yapısı olarak giderek daha fazla ortaya çıkan şeyleri ortaya çıkardı: istihbarat ajanslarının, uluslarüstü kurumların ve platform operatörlerinin gayri resmi bir sansür rejimi oluşturduğu yeni, hibrit bir siyasi kontrol biçimi. Dışişleri Bakanlığı tarafından kuşatılan Fransız devleti iddiaları şiddetle reddetti. Kişi sadece terörist referans veya çocuk pornografisi ile içerikten şikayet etmişti, siyasetle ilgili değil. Ancak bağlam bu savunmayı kırılgan hale getiriyor. Çünkü Romanya'daki seçim sıradan değildi: anlatı alanında bir savaş yardımcısı oldu. NICUș ya da Dan, Avrupa yanlısı, Batı, sistem uyumlu. George Simion, sağ, AB-septik, öngörülemez. Seçim sadece bir urn çetesi değildi – jeopolitik sadakat test durumuydu.
Ve telgraf? Platform bu güç sorununun aşaması olarak ilan edildi. Romanya hükümeti, Fransa ve AB, Rusların etkileyen operasyonlarını ifade ediyor. Fakat burada epistemik kısa devre: Sadece Rus manipülasyonu şüphesi, meşru seslere karşı bile önleyici müdahaleler için meşruiyet temeli olarak ilan edilmektedir. Genel şüphe farklılaşmanın yerini alır. Ve dezenformasyon kavramı, güvenlik politikası riskine siyasi sapmanın ilan edildiği kauçuk bir hamal haline gelir.
Kronolojiye bakmalısın. Kasım 2024'teki ilk seçim turu, Rus dazenformasyon kampanyaları nedeniyle iptal edildi. Bu benzeri görülmemişti. Ve Mayıs 2025'te her dijital sapmayı potansiyel bir tehdit olarak işaretlemek için tüm desteklerin verdiği emsali verdi. Aslında, Romen gazetecisi Marius Tuca'nın bir raporu Durov'un sunumunu destekliyor: Buna göre, Fransız Gizli Servis Müdürü seçmeden sadece iki gün sonra Romanya'da öğrenen öğrenci öğrendi. Oyların yüzde 53,6'sı ile Dan'ın seçim zaferi Avrupa'daki zafer olarak kutlandı. Peki ya bilgi kontrolü için bir zafer olsaydı?
Demokrasiler sadece özgür seçimlerle değil, aynı zamanda açık söylemlerle de tanımlanır. Bununla birlikte, demokrasinin savunması algoritmik olarak belirli içeriği bastırmak veya platform operatörlerine baskı yapmaksa – o zaman demokrasi kendini simüle eder. Bütünlük artık yasaktan değil, beklenti ile ortaya çıkıyor. Durov gerçeği söylerse, zorlanmadı – ama işbirliği istedi. Yumuşak. Dolaylı. Ve tam olarak onu bu kadar tehlikeli yapan şey bu.
Hibrit sistemleri demokrasilerden çıkaran nazik sansürdür. Hükümetler artık yasa aracı değil, örtük tehdit: işbirliği veya kontrol. Eğer koşmazsanız, halka açık olarak sayılırsınız – Elon Musk gibi, Durov gibi, zaman içinde “gönüllü olarak” ılımlı olmayan her platform gibi. Bu, önleme, oluşumun bir iklimini yaratır. Tırmanmadan önce silinir. Viral hale gelmeden önce engellenir. Ve birisi şikayet etmeden önce düzenlenir. Bu özgürlük değil – bu senin kodlanmış gölgeniz.
Kişi saf olmamalı: Durov bir ışık biçimi değildir. Fransa ve İsviçre'deki süreçler ona karşı koşar. Kamu saygısına olan ilgisi açıktır. Ama gerçek sahibi değil. Bir sanık da haklı olabilir. Ve Fransa'nın 2024'te onu tutuklaması, kendisine dayatılan bir mevduat getirmesi ve sadece Mart 2025'te Dubai'ye geri serbest bırakması, ilişkilerin seçim gününden önce zaten kırıldığını açıkça ortaya koyuyor.
Fransa'nın şimdi Durov'u seçimi etkilemeye itmediğini iddia etmesi şaşırtıcı değil. Ancak bir demans kanıt değildir. Ve her eleştiriyi “Rus propagandası” olarak karalamak için refleks bir dezenformasyon şeklidir. Sırada olmayan her şey Moskova'dan geliyorsa, söylem zaten kaybolur.
Gerçek rejimi
Önemli soru, devletin manipülatif hakikat rejimi üreticisi olmadan dezenformasyon kombinasyonu adına ne kadar ileri gidebilir?
AB'nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA), bu kadar da dezenformasyon gibi – sistemik risklerin (sistemik risklerin ”sınırlandırılması sorumluluğunu aktaran ve milyonlarca yaptırımları tehdit eden; Ağ icra yasasını ihlal ettiği iddiasıyla Almanya'daki telgrafa karşı milyonlarca para cezası bildirimi; Macron'un 2023 yazında, iç huzursuzluk durumunda sosyal ağların geçici olarak kapanmasını sağlamak; Alman Koalisyon Anlaşması'na demirlenen “sahte olgusal iddiaların” bilinçli dağılımını yapma fikrinin yanı sıra, bunların hepsi liberal emirlerin önleyici söylem kontrolü rejimine örtük bir şekilde kaymasını ifade ediyor.
21. yüzyılın yeni otoriterliği artık sadece yasaklarla değil, düzenleyici beklentilerle de gerçekleşiyor. Platformlarda delege eder ve prosedürel altyapı hakkındaki gerçeği standartlaştırır. Daha önce devlet sansürü olarak adlandırılan şey, bugün gerçekleştirmek için teknik bir yükümlülük olarak görünmektedir. Devlet geri çekilmiyor – dijital halkın mimarisine yayılıyor.
Bir olay, Avrupa'nın siyasi benliğine uzun bir gölge atabilir. Telgrafın kurucusu Pavel Durov'un kamuya açık olduğu aşağıdakiler ise, demokratik kültürümüzün bütünlüğünü sorgulayan bir süreçle karşı karşıyayız. Buna göre, Fransız dış istihbarat ajansı DGSE direktörü Nicolas Lerner'in 18 Mayıs 2025'teki Romanya cumhurbaşkanlığı seçimlerinden kısa bir süre önce Telegram'ın içeriği üzerinde doğrudan bir etki yaratmaya çalıştığı ve “Romanya'daki muhafazakar sesleri susturma ve doğru kanalları engelleme talebi. Bahane: Dezenformasyona karşı mücadele.
Durov erişmeyi reddetti, ifade özgürlüğüne atıfta bulundu – ve yapısal bir güç yapısı olarak giderek daha fazla ortaya çıkan şeyleri ortaya çıkardı: istihbarat ajanslarının, uluslarüstü kurumların ve platform operatörlerinin gayri resmi bir sansür rejimi oluşturduğu yeni, hibrit bir siyasi kontrol biçimi. Dışişleri Bakanlığı tarafından kuşatılan Fransız devleti iddiaları şiddetle reddetti. Kişi sadece terörist referans veya çocuk pornografisi ile içerikten şikayet etmişti, siyasetle ilgili değil. Ancak bağlam bu savunmayı kırılgan hale getiriyor. Çünkü Romanya'daki seçim sıradan değildi: anlatı alanında bir savaş yardımcısı oldu. NICUș ya da Dan, Avrupa yanlısı, Batı, sistem uyumlu. George Simion, sağ, AB-septik, öngörülemez. Seçim sadece bir urn çetesi değildi – jeopolitik sadakat test durumuydu.
Ve telgraf? Platform bu güç sorununun aşaması olarak ilan edildi. Romanya hükümeti, Fransa ve AB, Rusların etkileyen operasyonlarını ifade ediyor. Fakat burada epistemik kısa devre: Sadece Rus manipülasyonu şüphesi, meşru seslere karşı bile önleyici müdahaleler için meşruiyet temeli olarak ilan edilmektedir. Genel şüphe farklılaşmanın yerini alır. Ve dezenformasyon kavramı, güvenlik politikası riskine siyasi sapmanın ilan edildiği kauçuk bir hamal haline gelir.
Kronolojiye bakmalısın. Kasım 2024'teki ilk seçim turu, Rus dazenformasyon kampanyaları nedeniyle iptal edildi. Bu benzeri görülmemişti. Ve Mayıs 2025'te her dijital sapmayı potansiyel bir tehdit olarak işaretlemek için tüm desteklerin verdiği emsali verdi. Aslında, Romen gazetecisi Marius Tuca'nın bir raporu Durov'un sunumunu destekliyor: Buna göre, Fransız Gizli Servis Müdürü seçmeden sadece iki gün sonra Romanya'da öğrenen öğrenci öğrendi. Oyların yüzde 53,6'sı ile Dan'ın seçim zaferi Avrupa'daki zafer olarak kutlandı. Peki ya bilgi kontrolü için bir zafer olsaydı?
Demokrasiler sadece özgür seçimlerle değil, aynı zamanda açık söylemlerle de tanımlanır. Bununla birlikte, demokrasinin savunması algoritmik olarak belirli içeriği bastırmak veya platform operatörlerine baskı yapmaksa – o zaman demokrasi kendini simüle eder. Bütünlük artık yasaktan değil, beklenti ile ortaya çıkıyor. Durov gerçeği söylerse, zorlanmadı – ama işbirliği istedi. Yumuşak. Dolaylı. Ve tam olarak onu bu kadar tehlikeli yapan şey bu.
Hibrit sistemleri demokrasilerden çıkaran nazik sansürdür. Hükümetler artık yasa aracı değil, örtük tehdit: işbirliği veya kontrol. Eğer koşmazsanız, halka açık olarak sayılırsınız – Elon Musk gibi, Durov gibi, zaman içinde “gönüllü olarak” ılımlı olmayan her platform gibi. Bu, önleme, oluşumun bir iklimini yaratır. Tırmanmadan önce silinir. Viral hale gelmeden önce engellenir. Ve birisi şikayet etmeden önce düzenlenir. Bu özgürlük değil – bu senin kodlanmış gölgeniz.
Kişi saf olmamalı: Durov bir ışık biçimi değildir. Fransa ve İsviçre'deki süreçler ona karşı koşar. Kamu saygısına olan ilgisi açıktır. Ama gerçek sahibi değil. Bir sanık da haklı olabilir. Ve Fransa'nın 2024'te onu tutuklaması, kendisine dayatılan bir mevduat getirmesi ve sadece Mart 2025'te Dubai'ye geri serbest bırakması, ilişkilerin seçim gününden önce zaten kırıldığını açıkça ortaya koyuyor.
Fransa'nın şimdi Durov'u seçimi etkilemeye itmediğini iddia etmesi şaşırtıcı değil. Ancak bir demans kanıt değildir. Ve her eleştiriyi “Rus propagandası” olarak karalamak için refleks bir dezenformasyon şeklidir. Sırada olmayan her şey Moskova'dan geliyorsa, söylem zaten kaybolur.
Gerçek rejimi
Önemli soru, devletin manipülatif hakikat rejimi üreticisi olmadan dezenformasyon kombinasyonu adına ne kadar ileri gidebilir?
AB'nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA), bu kadar da dezenformasyon gibi – sistemik risklerin (sistemik risklerin ”sınırlandırılması sorumluluğunu aktaran ve milyonlarca yaptırımları tehdit eden; Ağ icra yasasını ihlal ettiği iddiasıyla Almanya'daki telgrafa karşı milyonlarca para cezası bildirimi; Macron'un 2023 yazında, iç huzursuzluk durumunda sosyal ağların geçici olarak kapanmasını sağlamak; Alman Koalisyon Anlaşması'na demirlenen “sahte olgusal iddiaların” bilinçli dağılımını yapma fikrinin yanı sıra, bunların hepsi liberal emirlerin önleyici söylem kontrolü rejimine örtük bir şekilde kaymasını ifade ediyor.
21. yüzyılın yeni otoriterliği artık sadece yasaklarla değil, düzenleyici beklentilerle de gerçekleşiyor. Platformlarda delege eder ve prosedürel altyapı hakkındaki gerçeği standartlaştırır. Daha önce devlet sansürü olarak adlandırılan şey, bugün gerçekleştirmek için teknik bir yükümlülük olarak görünmektedir. Devlet geri çekilmiyor – dijital halkın mimarisine yayılıyor.
