Pekmezde B12 Vitamini Var mı? Kahvaltı Masasının Sessiz Gizemi
Sabah kahvaltısında sofraya pekmez geldiğinde insanın içinde tuhaf bir özgüven beliriyor. Bir kaşık pekmez yiyoruz ve sanki vücuda “Bugün senden beklentim yüksek, ona göre” mesajı gönderiyoruz. Üzerine tahin de eklenince kahvaltı neredeyse stratejik bir yatırım toplantısına dönüşüyor.
Ama bir gün aklıma şu soru takıldı: Pekmezde B12 vitamini var mı?
Çünkü pekmez denince akla demir, enerji, mineral, doğal tatlılık geliyor. B12 ise daha çok et, balık, yumurta ve süt ürünleriyle aynı cümlede karşımıza çıkıyor. Peki pekmez bu vitamin konusunda gizli bir kahraman mı, yoksa kahvaltı masasındaki görev tanımı bambaşka mı?
Kısa cevabı baştan vereyim: Geleneksel üzüm pekmezi doğal olarak anlamlı bir B12 kaynağı değildir. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın TÜRKOMP veritabanında yer alan üzüm pekmezi kaydında çeşitli mineral ve makro besin değerleri bulunurken B12, kayda değer bir doğal B12 kaynağı olarak yer almıyor. Turcomp
Buradaki kritik ayrıntı şu: “B12 yok” ile “pekmez sağlıksız” kesinlikle aynı şey değil.
B12 Neden Pekmezle Aynı Hikâyenin Kahramanı Değil?
B12 vitamini biraz seçici bir karakter. Diğer bazı vitaminler bitkisel kaynaklarda rahatça bulunabilirken B12 doğal olarak esas olarak hayvansal kaynaklı gıdalarda bulunuyor. NIH’nin güncel bilgilendirmesine göre et, balık, tavuk, yumurta, süt ve süt ürünleri B12’nin doğal besin kaynakları arasında. Bitkisel gıdalarda ise doğal B12 bulunmuyor; ancak B12 ile zenginleştirilmiş ürünler istisna oluşturuyor. Diyet Takviyeleri Ofisi+1
Dolayısıyla üzümden yapılan pekmezin B12 açısından zengin olmasını beklemek biraz, elektrikli süpürgeden kahve yapmasını beklemeye benziyor. İkisi de evde işe yarıyor ama görev tanımları farklı.
Üzüm pekmezinin asıl öne çıkan tarafı ise karbonhidrat içeriği ve bazı mineralleri. TÜRKOMP verilerine göre 100 gram üzüm pekmezinde 242 kcal enerji, 59,28 gram karbonhidrat, 832 mg potasyum, 42 mg magnezyum ve 32 mg kalsiyum bulunuyor. Demir miktarı ise 0,45 mg olarak veriliyor. Turcomp
Yani pekmeze “B12 deposu” demek doğru değil. Fakat “hiçbir besin değeri yok” demek de aynı derecede hatalı.
Pekmez ile B12 Arasındaki En Büyük Yanlış Anlama
Forumlarda zaman zaman “Pekmez kan yapar, o zaman B12 de vardır” şeklinde bir bağlantı kurulabiliyor.
Aslında burada iki farklı beslenme konusu birbirine karışıyor.
B12 vitamini, DNA sentezi ve sinir hücrelerinin sağlıklı işleyişi açısından önemli bir besin öğesi. Yetersizliği megaloblastik anemiye yol açabiliyor ve halsizlik, güçsüzlük gibi belirtilerle ilişkilendirilebiliyor. Yetişkinler için önerilen günlük B12 miktarı 2,4 mikrogram. Diyet Takviyeleri Ofisi+1
Fakat “kan yapıcı yiyecek” şeklindeki halk arasındaki geniş tanımlar, B12'nin gerçekten içerilip içilmediğini göstermez.
Örneğin pekmezde bazı mineraller bulunabilir. Ancak bundan “B12 ihtiyacını pekmezle karşılarım” sonucu çıkarmak doğru değildir.
Bence beslenmede en tehlikeli cümlelerden biri şu:
“Bu yiyecek faydalıysa her şeyi karşılar.”
Keşke hayat böyle kolay olsaydı. Bir kaşık pekmez, bir kase yoğurt ve üç bademle bütün vitamin-mineral sistemi kapanış yapsaydı; diyetisyenler de emekli olup bağ evlerine taşınsaydı.
Erkekler Strateji Kurdu, Kadınlar Empatiyle Yaklaştı… Ama Sonuç Aynı
Geçenlerde böyle bir konuyu arkadaş grubunda konuştuğumuzu düşünün.
Mert hemen telefonunu çıkarıyor:
“Tamam, mesele basit. B12 düşükse B12 içeren gıdaların listesini çıkarıyoruz. Sonra haftalık plan yapıyoruz. Pazartesi yumurta, salı yoğurt, çarşamba balık…”
Mert'in yaklaşımı tamamen çözüm odaklı. Sorunu görüyor, veri topluyor, plan hazırlıyor. Birazdan Excel dosyası oluşturacağından kimsenin şüphesi yok.
Zeynep ise başka bir noktaya dikkat çekiyor:
“Peki kişi neden B12'sinin düşük olduğunu düşünüyor? Sürekli yorgun olduğu için mi? Beslenmesi mi değişti? Hayvansal gıdaları mı bıraktı? Daha önce tahlil yaptırdı mı?”
İşte burada güzel bir ayrım ortaya çıkıyor.
Mert “Sorunu nasıl çözeriz?” diye soruyor.
Zeynep “Bu sorunun arkasında ne var?” diye soruyor.
Bunları “erkekler böyledir, kadınlar şöyledir” diye genellemek elbette doğru olmaz. Gerçek hayatta çözüm odaklı kadınlar, son derece empatik erkekler ve her iki yaklaşımı aynı anda taşıyan insanlar var. Buradaki iki karakter yalnızca farklı düşünme biçimlerini temsil ediyor.
Ve aslında B12 konusunda ikisinin yaklaşımını birleştirmek en mantıklısı.
Önce sebebi anlamak, sonra çözüm planı yapmak.
“Ben Pekmez Yiyorum, B12'm Neden Düşük?” Diyenlere
Çünkü pekmez ile B12 arasında doğrudan bir bağlantı kurmak doğru değil.
Özellikle vegan veya hayvansal gıdaları çok sınırlı tüketen kişiler B12 konusunda daha dikkatli olmalı. NIH de çok az veya hiç hayvansal gıda tüketmeyen kişilerin yeterli B12 alma konusunda risk altında olabileceğini belirtiyor. Bu kişiler için B12 ile zenginleştirilmiş ürünler veya uygun takviyeler gündeme gelebiliyor. Diyet Takviyeleri Ofisi
Burada önemli nokta şu:
Pekmez yemek, B12 ihtiyacını otomatik olarak karşılamaz.
Bir kişi her sabah tahin-pekmez yiyebilir, öğlen sebze yemeği tüketebilir, akşam salata yiyebilir ve kendisini son derece sağlıklı hissedebilir. Fakat beslenmesinde B12 kaynakları yoksa yalnızca pekmez tükettiği için B12 açısından güvende olduğu söylenemez.
Öte yandan et, balık, yumurta veya süt ürünleri tüketen sağlıklı bir kişinin B12 ihtiyacı genellikle farklı besinlerden karşılanabilir.
Örneğin NIH verilerinde bir bardak %2 yağlı sütte yaklaşık 1,3 mikrogram B12, bir büyük yumurtada yaklaşık 0,5 mikrogram ve bir porsiyon pişmiş somonda yaklaşık 2,6 mikrogram B12 bulunuyor. Değerler gıdanın türüne ve porsiyonuna göre değişebilir. Diyet Takviyeleri Ofisi
Buradan bile pekmezin B12 açısından neden ilk sıraya yazılmadığı anlaşılabiliyor.
Sabah kahvaltısında sofraya pekmez geldiğinde insanın içinde tuhaf bir özgüven beliriyor. Bir kaşık pekmez yiyoruz ve sanki vücuda “Bugün senden beklentim yüksek, ona göre” mesajı gönderiyoruz. Üzerine tahin de eklenince kahvaltı neredeyse stratejik bir yatırım toplantısına dönüşüyor.
Ama bir gün aklıma şu soru takıldı: Pekmezde B12 vitamini var mı?
Çünkü pekmez denince akla demir, enerji, mineral, doğal tatlılık geliyor. B12 ise daha çok et, balık, yumurta ve süt ürünleriyle aynı cümlede karşımıza çıkıyor. Peki pekmez bu vitamin konusunda gizli bir kahraman mı, yoksa kahvaltı masasındaki görev tanımı bambaşka mı?
Kısa cevabı baştan vereyim: Geleneksel üzüm pekmezi doğal olarak anlamlı bir B12 kaynağı değildir. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın TÜRKOMP veritabanında yer alan üzüm pekmezi kaydında çeşitli mineral ve makro besin değerleri bulunurken B12, kayda değer bir doğal B12 kaynağı olarak yer almıyor. Turcomp
Buradaki kritik ayrıntı şu: “B12 yok” ile “pekmez sağlıksız” kesinlikle aynı şey değil.
B12 Neden Pekmezle Aynı Hikâyenin Kahramanı Değil?
B12 vitamini biraz seçici bir karakter. Diğer bazı vitaminler bitkisel kaynaklarda rahatça bulunabilirken B12 doğal olarak esas olarak hayvansal kaynaklı gıdalarda bulunuyor. NIH’nin güncel bilgilendirmesine göre et, balık, tavuk, yumurta, süt ve süt ürünleri B12’nin doğal besin kaynakları arasında. Bitkisel gıdalarda ise doğal B12 bulunmuyor; ancak B12 ile zenginleştirilmiş ürünler istisna oluşturuyor. Diyet Takviyeleri Ofisi+1
Dolayısıyla üzümden yapılan pekmezin B12 açısından zengin olmasını beklemek biraz, elektrikli süpürgeden kahve yapmasını beklemeye benziyor. İkisi de evde işe yarıyor ama görev tanımları farklı.
Üzüm pekmezinin asıl öne çıkan tarafı ise karbonhidrat içeriği ve bazı mineralleri. TÜRKOMP verilerine göre 100 gram üzüm pekmezinde 242 kcal enerji, 59,28 gram karbonhidrat, 832 mg potasyum, 42 mg magnezyum ve 32 mg kalsiyum bulunuyor. Demir miktarı ise 0,45 mg olarak veriliyor. Turcomp
Yani pekmeze “B12 deposu” demek doğru değil. Fakat “hiçbir besin değeri yok” demek de aynı derecede hatalı.
Pekmez ile B12 Arasındaki En Büyük Yanlış Anlama
Forumlarda zaman zaman “Pekmez kan yapar, o zaman B12 de vardır” şeklinde bir bağlantı kurulabiliyor.
Aslında burada iki farklı beslenme konusu birbirine karışıyor.
B12 vitamini, DNA sentezi ve sinir hücrelerinin sağlıklı işleyişi açısından önemli bir besin öğesi. Yetersizliği megaloblastik anemiye yol açabiliyor ve halsizlik, güçsüzlük gibi belirtilerle ilişkilendirilebiliyor. Yetişkinler için önerilen günlük B12 miktarı 2,4 mikrogram. Diyet Takviyeleri Ofisi+1
Fakat “kan yapıcı yiyecek” şeklindeki halk arasındaki geniş tanımlar, B12'nin gerçekten içerilip içilmediğini göstermez.
Örneğin pekmezde bazı mineraller bulunabilir. Ancak bundan “B12 ihtiyacını pekmezle karşılarım” sonucu çıkarmak doğru değildir.
Bence beslenmede en tehlikeli cümlelerden biri şu:
“Bu yiyecek faydalıysa her şeyi karşılar.”
Keşke hayat böyle kolay olsaydı. Bir kaşık pekmez, bir kase yoğurt ve üç bademle bütün vitamin-mineral sistemi kapanış yapsaydı; diyetisyenler de emekli olup bağ evlerine taşınsaydı.
Erkekler Strateji Kurdu, Kadınlar Empatiyle Yaklaştı… Ama Sonuç Aynı
Geçenlerde böyle bir konuyu arkadaş grubunda konuştuğumuzu düşünün.
Mert hemen telefonunu çıkarıyor:
“Tamam, mesele basit. B12 düşükse B12 içeren gıdaların listesini çıkarıyoruz. Sonra haftalık plan yapıyoruz. Pazartesi yumurta, salı yoğurt, çarşamba balık…”
Mert'in yaklaşımı tamamen çözüm odaklı. Sorunu görüyor, veri topluyor, plan hazırlıyor. Birazdan Excel dosyası oluşturacağından kimsenin şüphesi yok.
Zeynep ise başka bir noktaya dikkat çekiyor:
“Peki kişi neden B12'sinin düşük olduğunu düşünüyor? Sürekli yorgun olduğu için mi? Beslenmesi mi değişti? Hayvansal gıdaları mı bıraktı? Daha önce tahlil yaptırdı mı?”
İşte burada güzel bir ayrım ortaya çıkıyor.
Mert “Sorunu nasıl çözeriz?” diye soruyor.
Zeynep “Bu sorunun arkasında ne var?” diye soruyor.
Bunları “erkekler böyledir, kadınlar şöyledir” diye genellemek elbette doğru olmaz. Gerçek hayatta çözüm odaklı kadınlar, son derece empatik erkekler ve her iki yaklaşımı aynı anda taşıyan insanlar var. Buradaki iki karakter yalnızca farklı düşünme biçimlerini temsil ediyor.
Ve aslında B12 konusunda ikisinin yaklaşımını birleştirmek en mantıklısı.
Önce sebebi anlamak, sonra çözüm planı yapmak.
“Ben Pekmez Yiyorum, B12'm Neden Düşük?” Diyenlere
Çünkü pekmez ile B12 arasında doğrudan bir bağlantı kurmak doğru değil.
Özellikle vegan veya hayvansal gıdaları çok sınırlı tüketen kişiler B12 konusunda daha dikkatli olmalı. NIH de çok az veya hiç hayvansal gıda tüketmeyen kişilerin yeterli B12 alma konusunda risk altında olabileceğini belirtiyor. Bu kişiler için B12 ile zenginleştirilmiş ürünler veya uygun takviyeler gündeme gelebiliyor. Diyet Takviyeleri Ofisi
Burada önemli nokta şu:
Pekmez yemek, B12 ihtiyacını otomatik olarak karşılamaz.
Bir kişi her sabah tahin-pekmez yiyebilir, öğlen sebze yemeği tüketebilir, akşam salata yiyebilir ve kendisini son derece sağlıklı hissedebilir. Fakat beslenmesinde B12 kaynakları yoksa yalnızca pekmez tükettiği için B12 açısından güvende olduğu söylenemez.
Öte yandan et, balık, yumurta veya süt ürünleri tüketen sağlıklı bir kişinin B12 ihtiyacı genellikle farklı besinlerden karşılanabilir.
Örneğin NIH verilerinde bir bardak %2 yağlı sütte yaklaşık 1,3 mikrogram B12, bir büyük yumurtada yaklaşık 0,5 mikrogram ve bir porsiyon pişmiş somonda yaklaşık 2,6 mikrogram B12 bulunuyor. Değerler gıdanın türüne ve porsiyonuna göre değişebilir. Diyet Takviyeleri Ofisi
Buradan bile pekmezin B12 açısından neden ilk sıraya yazılmadığı anlaşılabiliyor.